Nghệ sĩ Việt Nam: Kiến trúc

Hiển thị các bài đăng có nhãn Kiến trúc. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Bảy, 5 tháng 12, 2020

Vì sao mọi người đổ xô tìm kiếm Đồ Đồng Hưng Thịnh?

Đồ đồng phong thuỷ là một trong những loại chế tác tâm linh, mỹ nghệ, đại diện cho văn hoá, lịch sử từ thuở Đông Sơn của Việt Nam. Trong đó, Đồ Đồng Hưng Thịnh là thương hiệu đồ đồng được chính các nghệ nhân của làng nghề đúc đồng Ý Yên, Nam Địnhh mài rũa, đẽo gọt bằng 100% thủ công. Tại Ý Yên, nghề đúc đồng đã có gần 900 năm lưu truyền và phát triển. Đến nay, những tác phẩm đồ đồng nơi đây vẫn luôn khẳng định được những người yêu thích đồ đồng và các món đồ phong thuỷ yêu thích và khẳng định chất lượng.

Đồ đồng Hưng Thịnh

Lịch sử hình thành làng nghề đúc đồng gần 900 năm

Theo hành trình thời gian, nghề đúc đồng Ý Yên, Nam Đinh đã có gần 900 năm tuổi đời.
Tương truyền, tại phủ Yên Khánh, có ông Nguyễn Chí Thành từ nhỏ đã xuất gia theo hầu Thiền sư Giác Không. Ông nổi tiếng tài hoa, đi đến đâu cũng tích cực truyền bá kiến thức cho mọi người.

Trong hành trình của mình, ông có ghé qua Ý Yên, Nam Định. Dân làng nơi đây vì thế mà có cơ duyên học hỏi cách làm khuôn để đúc đồng từ ông. Trải qua hàng trăm năm, làng nghề đúc đồng nơi đây vẫn tiếp tục lưu truyền và phát triển nghề cổ. Tạo ra hàng trăm ngàn các công trình đồ đồng vĩ đại và hàng triệu sản phẩm đồ đồng đến tay người yêu thích.

Giá trị thẩm mỹ không thể phủ nhận của Đồ Đồng Hưng Thịnh

Từ thế hệ này sang thế hệ khác, kinh nghiệm đúc đồng được lưu truyền, gìn giữ và phát huy. Chính vì thế nghề đúc đồng không bị mai một. Thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống cha anh, chăm chỉ rèn luyện, tích cực sáng tạo. Điều quan trọng là phải có cái tâm trong nghề. Đó là điều không thể phủ nhận khi đồ đồng Ý Yên nổi tiếng là đẹp và tinh xảo.

Anh Trần Đình Hưng - Người sáng lập thương hiệu Đồng Đồng Hưng Thịnh

Là thế hệ thứ 5 trong gia đình trong làng nghề Ý Yên, anh Trần Đình Hưng đã sáng lập thương hiệu Đồ Đồng Hưng Thịnh để đưa các sản phẩm giá trị đến khắp mọi miền trên Tổ quốc.

Ở mỗi món đồ đồng Hưng Thịnh, chúng đều toát lên thần thái sống động, đường nét uyển chuyển, bố cục hài hòa nhờ bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân trong làng nghề. Tại đây, mỗi công đoạn đều được các nghệ nhân cần mẫn, chăm chỉ thực hiện bằng 100% thủ công. Tạo nên cái hồn riêng, nét riêng cho từng chế tác.

Các ưu điểm của Đồ Đồng Hưng Thịnh:

- Sản phẩm được các nghệ nhân đúc thủ công 100%. Tạo ra những chế tác có hồn riêng, đường nét tinh tế, sắc sảo và nghệ thuật. Không bị thô cứng như các sản phẩn đồng làm bằng máy.

- Giá trị thẩm mỹ cao. Màu sắc bóng, đẹp, lâu bị xuống màu và sử dụng truyền đời.

- Đồ đồng Hưng Thịnh được đúc từ đồng nguyên chất, không pha tạp và có tỉ lệ đảm bảo từ 80% đồng nguyên chất trở lên.

Đồ đồng Hưng Thịnh

Đồ đồng Hưng Thịnh có những sản phẩm gì?

Khi đến với phòng trưng bày các sản phẩm của Đồ Đồng Hưng Thịnh, có lẽ ai cũng phải thán phục tài hoa của người nghệ nhân làng nghề Ý Yên, Nam Định.

Bởi mỗi sản phẩm đều có sắc thái, nét đẹp riêng có của mình.

Đầu tiên là bộ sản phẩm đồ thờ bằng đồng:

- Đỉnh đồng mang trên mình sự uy nghiêm, trầm lắng.

- Đôi hạc đồng, đôi chân nến lại tạo nên nét hài hoà, tinh mỹ trong bộ đồ thờ. Thể hiện cho sự kết nối, bắc cầu giữa tổ tiên và con cháu.

Đôi chân nến - Đồ Đồng Hưng Thịnh

Đồ thờ bằng đồng

Đỉnh đồng Hưng Thịnh

- Bộ ngai, khay chén đồng đề toát ra vẻ đẹp trầm lắng, trang nghiêm và tỏ lòng thành kính với ông bà tổ tiên.

Đồ thờ bằng đồng mang lại nét đẹp truyền thống cho gia đình. Bởi lẽ, những món đồ này có thể được sử dụng truyền từ đời này sang đời khác. Như một món cổ vật kết nối các thế hệ trong gia đình và mang ý nghĩa tâm linh cao cả. Giúp gắn kết niềm tin, tình cảm và như một dòng chảy dài nối quá khứ với hiện tại và tương lai.

Thứ hai, khi nhắc đến Đồ đồng Hưng Thịnh thì không thể không nhắc đến Tượng đồng Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Có thể nói, nét riêng và đặc sắc nhất tại Hưng Thịnh chính là các chế tác Tượng Đức Thánh Trần.

Với mong muốn mỗi dòng họ Trần trên khắp cả nước đều được sở hữu một bức tượng Trần Quốc Tuấn, anh Trần Đình Hưng đã và đang tổ chức tặng tượng đồng của vị Tướng Trần này đến dòng họ Trần ở các tỉnh. Mới đây nhất là tặng dòng họ Trần tại tỉnh Thái Bình.

Nếu như tại Trung Quốc, việc thờ Quan công với mong muốn trấn trạch, trừ tà. Thì trong lịch sử và văn hóa Việt Nam, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn giữ một vị trí hết sức đặc biệt. Từ một danh tướng của vương triều Trần ông đã vươn đến một biểu tượng văn hóa, trở thành Đức Thánh Trần trong đời sống tâm linh tín ngưỡng của người Việt Nam.

Tượng đồng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn

Chính vì thế, tượng Hưng Đạo Vương được rất nhiều gia chủ chọn làm tượng trưng bày. Tượng đức thánh Trần có khả năng xua đuổi tà ma, âm khí và những vận đen đủi; đồng thời chống lại được những năng lượng xấu và chuyển hóa thành năng lượng tốt đi vào căn nhà. Chính vì vậy mà khi sở hữu bức tượng đức thánh Trần sẽ mang đến cho gia chủ được những điều may mắn.

Thứ ba chính là Trống đồng (trong dong)

Trống đồng Hưng Thịnh được làm theo họa tiết hoa văn của trống đồng Đông Sơn, Ngọc Lũ với họa tiết hoa văn cổ, chi tiết trống đồng mô tả cảnh sinh hoạt của người Việt Nam thời Đông Sơn, tất cả những hình ảnh đời thường ấy được khắc họa lên trên trống đồng.

Mặt trống đồng thường được treo ở phòng làm việc, phía sau ghế ngồi và tranh trống đồng còn được treo ở phòng khách để trang trí nội thất gia đình. Treo tranh trống đồng mặt trống đồng trong nhà mang một vẻ đẹp sang trọng và lịch sự, cổ kính và uy nghiêm. Một nét văn hóa của người Việt, một góc cuộc sống của xã hội xưa.

Ngoài việc treo mặt trống đồng để trang trí, theo phong thủy thì mặt trống đồng còn có tác dụng xua đuổi tà khí, giải hóa tai ương và mang đến điều tốt lành cho chủ sở hữu.

Quả trống đồng thường đặt trên bàn làm việc, làm quà tặng đối tác vô cùng ý nghĩa, có giá trị kết nối vừa trang trọng, vừa thể hiện được tinh thần dân tộc, mang lại may mắn và cát khí cho người nhận. Đúc tượng phật bằng đồng, tượng chân dung, tượng đài, chuông theo yêu cầu của khách hàng. Đảm bảo kích thước, chất lượng và tiến độ hoàn thiện sản phẩm.

Thứ tư đó là dịch vụ đúc tượng theo yêu cầu

Tượng đồng là một sản phẩm tinh thần giàu ý nghĩa, gửi gắm nhiều ước muốn cao đẹp, thiêng liêng.

– Tượng phật bằng đồng:

Đem lại sự bình an, may mắn cho con người. Phật chính là hiện thân của chân lý, từ bi, đức độ. Thờ Phật để cuộc sống được an lành, giải tỏa lo lắng, phiền muộn.

Tượng phật bằng đồng - Đồ đồng Hưng Thịnh

- Đúc chuông đồng:

Tại Đồ Đồng Hưng Thịnh, những nghệ nhân làng nghề Ý Yên, Nam Định kế thừa kinh nghiệm bí truyền từ cha ông đã đem bàn tay khéo léo, thuần thục của mình cùng ngọn lửa nhiệt huyết với nghề đã tạo ra những quả chuông đồng đạt độ tinh xảo sắc nét, sống động đến từng chi tiết. Đặc biệt, chuông được đúc thủ công hơn 80% đồng nguyên chất là đồng đỏ, đồng cáp đúc ra nguyên khối, và một phần nhỏ thiếc sao vàng. Nên khi đánh lên, tiếng kêu âm, trong trẻo, vang xa, âm vang đúng với tiêu chuẩn của một loại pháp khí trong Phật giáo.

– Tượng chân dung ông bà, cha mẹ:

Thể hiện sự kính trọng và tình cảm gắn bó, yêu thương của thế hệ con cháu đối với những bậc sinh thành. Đúc tượng đồng chân dung là việc làm vô cùng ý nghĩa của các gia đình trong những dịp lễ mừng thọ, thượng thọ.

– Tượng đồng danh nhân:

Bày tỏ lòng biết ơn với những vị anh hùng của dân tộc, những vĩ nhân trong lịch sử thế giới, nổi bật là các mẫu tượng đồng Bác Hồ toàn thân, bán thân, tượng Võ Nguyên Giáp, tượng Đức Thánh Trần,… - Hay đơn giản hơn là các mẫu tượng đồng phong thủy, tượng đồng mỹ nghệ dùng để trưng bày, trang trí cho đến các mẫu tượng đồng 12 con giáp – được ví như linh vật hộ mệnh của gia chủ.

Sản phẩm đồ đồng Hưng Thịnh được đúc, gia công chế tác, chạm khảm tất cả đều được làm thủ công bằng tay mỗi sản phẩm thực sự là một tác phẩm đồng mỹ nghệ hoàn hảo nhất, với những đường nét tinh xảo, có giá trị cao.

Nếu bạn đang cần thêm thông tin về sản phẩm, vui lòng liên hệ Đồ đồng Hưng Thịnh:

Fanpage: https://www.facebook.com/dodonghungthinh.vn
Hotline: 0975.20.6686 - 0967.31.6356
Showroom 1: Số 781 Quang Trung, Hà Đông, Hà Nội
Showroom 2: Thị trấn Lâm, Ý Yên, Nam Định.

Thứ Sáu, 6 tháng 10, 2017

Kiến trúc Phật giáo là nét son trong văn hóa phương Đông

Trong các loại hình nghệ thuật Phật giáo, nghệ thuật kiến trúc là phong phú nhất, chúng bao gồm rất nhiều hình thức, và mỗi hình thức cũng có nhiều cách thể hiện khác nhau.

Tháp Phật cổ

Khi Đức Phật còn tại thế, tương truyền đã có tinh xá Kỳ Viên thiết trí đầy đủ bản điện, liêu xá, nhà kho, nhà khách, nhà bếp, nhà kinh hành, nhà tắm, tiền đường, ao sen, nhà dưỡng bệnh. Nhưng những kiến trúc đương thời còn lại về sau chủ yếu có Tháp (Stùpa), Tháp viện (Caitya-gr﨡), Tăng viện (Vihàra), Tháp nhọn (S٩khara). Thông thường các hình thức này cấu thành một ngôi già lam, vật liệu chủ yếu là gạch, đá.

Các hình thái kiến trúc Phật giáo nói chung có các loại đặc trưng như Tháp, động đá, Tăng viện, ngọc viên, cửa, thạch trụ, tràng, mạn-đồ-la. Chúng ta tuần tự khảo sát các hình thức này.

1. Tháp

Tháp là nơi thờ xá-lợi Phật nên có ý nghĩa tôn giáo rất lớn. Tháp có nhiều kiểu dáng : Hình tròn tự nhiên, kiểu bát úp hình bán cầu (bắt đầu vào thời vua A-dục), hình vuông. Kiểu bát úp là phổ biến nhất, như đại tháp ở Sanchi, ở chính giữa cất giữ bình đựng xá-lợi, bốn phía có lan can, cửa tháp mở. Đặc điểm của loại tháp này là đường kính của mặt bằng lớn hơn chiều cao của tháp, về sau dần dần tăng cao. Khi truyền sang Trung Quốc, tháp thường có 3 tầng, 5 tầng hay nhiều tầng, được làm bằng gỗ, bằng đá.

2. Động đá

Động đá được kiến tạo xưa nhất là động Bhaja, động Komdane ở Ấn Độ. Ở Trung Quốc có động Vân Cương ở Đại Đồng là kỳ vĩ nhất, được tạo từ thời Bắc Ngụy, thời Tùy. Ngoài ra còn có các động Long Môn ở Lạc Dương tỉnh Hà Nam, các động ở núi Thê Hà, Nam Kinh, núi Thiên Long ở Thái Nguyên, Sơn Tây … Bên trong động đá bảo tồn rất nhiều tôn tượng điêu khắc và hội họa.

3. Tăng viện

Tăng viện (Vihàra) thường có 4 hình thức : Tăng viện đơn độc, tăng viện một tầng, nhiều tầng và bình địa. Trong động đá cũng có các tăng viện được bảo tồn, tương đối thường thấy có tăng viện hình vuông do ba mặt hợp thành, không gian rộng rãi rất giống với tăng phường ba mặt của Trung Quốc, Nhật Bản. Tăng phường bốn mặt phối hợp với Trung đình ngay ngắn bao quanh. Hình chế này là từ Kiền-đà-la dần dần phổ cập đến Trung Ấn Độ. Tăng viện ở Ấn Độ lúc đầu được làm bằng gỗ, sau được thay thế bằng đá. Trong Tăng viện còn có các kiến trúc cần thiết cho sinh hoạt đại chúng như Từ đường, Giảng đường. Ở Trung Quốc phần nhiều lấy 7 ngôi đường tháp làm 1 đơn vị, gọi là Thất đường già lam; Nhật Bản về sau cũng theo hình chế này. Về kiểu dáng, tên gọi cũng như công dụng của mỗi điện đường không theo một quy tắc nhất định, nói chung cực kỳ phong phú và đẹp đẽ.

4. Ngọc viên

Ngọc viên là bức tường đá bao bọc chung quanh các kiến trúc già lam, tháp, tăng phòng. Trên ngọc viên thường có phù điêu tạc hình sư tử, voi, trâu, ngựa và pháp luân, cội Bồ-đề, Bản sanh đàm. Nhật Bản rất thịnh hành kiến trúc ngọc viên này. Một số chùa viện ở cố đô Huế, Việt Nam thường có kiểu thức này.

5. Thạch trụ

Trụ đá được hình thành từ thời vua A-dục ở Ấn Độ. Vua A-dục (Asoka) có khắc chiếu thư sắc dựng trụ đá trong khắp quốc gia. Đầu trụ hình cái chuông, phía trên có tượng voi, sư tử, luân bảo v.v…

6. Tràng

Tràng (Dhvaja) có nghĩa là cờ hoặc tiêu chí. Ở Ấn Độ, kiểu dáng tràng có ba loại khác nhau:

Hình dáng giống như lá cờ hiện nay.
Hai bên lọng tháp đều có dựng một cây gậy tre nghiêng.
Hai bên trước tháp đều có một tảng đá (như bức bình phong ở Trung Quốc).

7. Mạn-đồ-la

Mạn-đồ-la là một cái đàn hình tròn, hình vuông, hình hoa sen hay tam giác, thường được làm bằng vàng, bạc … dùng để phối trí hình tượng, chủng tử, ấn, chân ngôn của chư tôn trong Mật giáo.

Nói chung, kiến trúc Phật giáo của các nước thường tùy theo nhân văn và địa lý ở mỗi vùng mà có điểm đặc sắc riêng. Các kiến trúc ở Tích Lan phần lớn giống ở Ấn Độ; còn Miến Điện, Thái Lan, Campuchia thì có xen tạp kiến trúc bằng gỗ. Bà-la phù đồ (Boro - Budur) ở Java (Indonesia) là một kiến trúc bằng đá đại quy mô biểu hiện cho Mạn-đồ-la 9 tầng của Mật giáo. Các đại tự viện ở Tây Tạng thì phần nhiều được xây cất trên những gò đất nghiêng dưới chân núi, phối hợp với nhiều loại kiến trúc liên tiếp tại một chỗ, tạo thành một cảnh quan đường phố như phong cách châu Âu. Kiến trúc Phật giáo Trung Quốc phần nhiều mô phỏng theo hoàng cung, lấy sự đối xứng để phối hợp tả hữu, sơn môn và điện Thiên vương, điện Đại hùng, Pháp đường, Phương trượng đều xếp thẳng hàng. Hai bên trái và phải theo thứ lớp thiết trí lầu chuông trống, điện già lam và điện Tổ sư, khách đường và Vân thủy đường …

Kiến trúc của Phật giáo Trung Quốc có thể nói đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật nhờ sự bảo trợ của triều đình. Các nước Phật giáo theo hệ Bắc truyền phần nhiều ảnh hưởng phong cách này, nhưng màu sắc và vật liệu thì tùy không gian và thời gian mà có thay đổi. Nhật Bản thì nhẹ nhàng đơn giản, Việt Nam thì ấp ủ hài hòa. Nói chung, kiến trúc Phật giáo là nét son trong văn hóa nghệ thuật phương Đông.

Theo Thích Nguyên Hiền

Thứ Bảy, 30 tháng 9, 2017

Bí ẩn về nguồn gốc kiến trúc Pháp

Nước Pháp được xem là một trong nơi có phong cách kiến trúc độc đáo với những công trình nổi tiếng khắp thế giới. Hãy cùng quay ngược thời gian tìm hiểu về lịch sử kiến trúc nước Pháp trong bài viết dưới đây nhé.

Kiến trúc Pháp tượng trưng cho lối kiến trúc châu Âu và bị chịu ảnh hưởng khá nhiều từ phong cách của kiến trúc La Mã và Hy Lạp cổ đại. Đây là hai nền văn minh được xem là cái nôi của văn minh phương Tây cổ đại, do đó khi nhắc đến phong cách kiến trúc Pháp thì không thể nào không nhắc đến những phong cách kiến trúc cổ đại Hy Lạp và La Mã này.

Những đặc điểm của kiến trúc Hy Lạp Cổ đại

Đại diện cho phong cách kiến trúc Hy Lạp là 3 ngôi đền tuyệt tác cổ đại ở thủ đô Athen: đền Parthenon, đền Erechteyon và cổng Propylaia. Trong đó, đền Parthenon được xem là đỉnh cao nhất của kiến trúc cổ điển Hy Lạp. Đền Parthenon có phong cách kiến trúc Doris với hành lang cột xung quanh và bên ngoài bao bọc nội điện. Phong cách kiến trúc chủ đạo của ngôi đền được kết cấu đơn giản với những đường nét và hình thức rất giản đơn nhưng tinh tế. Chính vì vậy mà các công trình kiến trúc Hy Lạp cổ đại đã góp phần rất lớn trong kho tàng nghệ thuật kiến trúc thế giới.

Những đặc điểm của kiến trúc La Mã cổ đại

Các công trình kiến trúc La Mã thường có quy mô rộng lớn và tường thành hoành tráng, ấn tượng về sức mạnh quyền lực cùng chứng tỏ sự bền vững lâu dài của triều đại La Mã cổ đại. Khác với nghệ thuật kiến trúc Hy Lạp cổ đại luôn hài hòa giữa hình thức và cấu trúc tinh tế thì kiến trúc La Mã cổ đại lại là một nghệ thuật mang tính sôi động và thực dụng. Sau này những đặc điểm này đã được đem vào trong kiến trúc châu Âu nói chung và kiến trúc Pháp nói riêng để tạo nên những phong cách kiến trúc đầy sáng tạo, ấn tượng mà vẫn không làm mất đi vẻ đẹp hài hòa cần thiết.

Phong cách kiến trúc Pháp - Kiêu sa, tráng lệ

Pháp được xem là nơi đã lưu giữ và phát triển các phong cách kiến trúc cổ đại của Hy Lạp và La Mã, từ đó tạo ra những phong cách kiến trúc mới hết sức độc đáo và ấn tượng. Các công trình kiến trúc nước Pháp mang đậm nét đẹp thần thoại của phong cách Hy Lạp như: thức Doric, thức Ionic và thức Corinth và cả những kiểu thức của người La Mã như Toscan và Compozit.

Bên cạnh đó, kiến trúc Pháp còn hấp thu những tinh hoa kiến trúc nhân loại khác để hình thành những phong cách kiến trúc đặc sắc như: kiến trúc Gothic, kiến trúc Roman, kiến trúc Rococo… Các phong cách kiến trúc này được kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống cổ điển Hy Lạp và La Mã với bản sắc văn hóa Pháp để tạo ra những công trình và phong cách rất riêng.

Vì vậy, kiến trúc nước Pháp ngày nay mang đậm tinh thần văn hóa Châu Âu vừa năng động và sáng tạo, vừa kiêu sa và tráng lệ theo kiến trúc cổ điển phương Tây truyền thống. Các kiến trúc sư Pháp luôn sáng tạo và kết hợp nhiều phong cách cùng trường phái kiến trúc khác để tạo ra những công trình mang tính ứng dụng cao, có giá trị lưu truyền nhiều đời. Triết lý sáng tạo này còn được ứng dụng cho những công trình kiến trúc được người Pháp xây dựng tại thuộc địa như Việt Nam.

Theo Kientruc

Đọc thêm »

Thứ Sáu, 1 tháng 9, 2017

Khám phá kiến trúc độc đáo của nhà Rông Tây Nguyên

Một trong những kiến trúc độc đáo của nước ta chính là nhà Rông Tây Nguyên. Đến Tây Nguyên, bạn không thể không thăm quan kiến trúc các ngôi nhà ở đây được. Đặc biệt là ngôi nhà lớn nhất đúng không!

Nhà Rông Tây Nguyên không khác biệt nhiều so với nhà rông của các dân tộc thiểu số dải Trường Sơn. Nóc nhà có 2 mái, nơi chỏm đầu dốc có một đôi sừng. Quan sát thật kỹ mới thấy những chi tiết khác với nhà ở: Chạy dọc trên sóng nóc nhà là một dải trang trí đặc biệt.

Sàn nhà thường được ghép bằng những tấm đan bằng tre nứa hoặc cây giang. Giữa nhà có một hàng lan can chạy dọc. Hàng lan can này chính là chỗ dựa của những ché rượu cần khi làng tổ chức lễ hội. Hoa văn trang trí trên vách có 2 màu đỏ và xanh. Người Băhnar thường sử dụng cặp sừng trâu, cây cột ở gian chính giữa được chạm khắc tinh vi (s’drang mặt nar - mặt Trời) sao tám cánh hình thoi, chim người... Đây là công trình kiến trúc và nghệ thuật tập thể của cả cộng đồng dân làng.

Khi lập một làng mới tức là sự kiện trọng đại nhất trong đời sống cộng đồng, những người già nhất trong làng có nhiều kinh nghiệm nhất về núi rừng là pho sử sống của cộng đồng thay mặt làng đi tìm đất chọn vị trí đẹp nhất cho làng. Theo lưu truyền thì việc xây dựng nhà Rông phải tuân theo nghi thức trang trọng. Từ khi chuẩn bị làm nhà, già làng tụ tập tất cả những người tài giỏi nhất trong làng để hội bàn. Họ bỏ ra hàng tuần thậm chí hàng tháng để chọn nơi dựng nhà Rông. Nơi dựng nhà Rông phải cao ráo, thoáng mát về mùa nắng, ấm áp về mùa mưa, nằm ở trung tâm của làng. Đi từ các con đường về từ xa phải nhìn thấy mái nhà Rông. Khu đất ấy phải bằng phẳng rộng đủ để tập trung số người ít nhất là gấp ba lần số người của làng.

Ngày vào rừng chọn gỗ được tổ chức rất chu đáo. Trước đó 9 ngày, 9 người được già làng chọn để "trao đổi" về hướng đi vào rừng. Ngày hôm ấy, già làng sẽ tổ chức một lễ nhỏ có thịt gà cơm nếp thầy mo đến cúng. Tất cả những gì bàn bạc đều được các thành viên giữ kín cho đến trước khi xuất phát 3 ngày. Sau 6 ngày kể từ khi "họp" mỗi thành viên phải chọn thêm một hai người có sức khỏe nhanh nhẹn tháo vát cùng đi với đoàn. Để chuẩn bị cho chuyến đi tất cả những thành viên đều phải tự lo tư trang lương thực đủ dùng trong 9 ngày. Ngày đầu tiên vào rừng khi tìm được cánh rừng có nhiều gỗ tốt cả đoàn dừng lại thợ cả cùng 8 người nữa vác rìu chọn một cây to cả 9 người đứng vòng quanh giơ rìu hú 9 tiếng lớn.

Sau đó mỗi người chặt 9 nhát vòng quanh cây rồi về nơi tập kết của đoàn nghỉ ngơi. Từ ngày hôm sau cả đoàn bắt đầu khai thác khi có đủ 4 cây cột góc cho ngôi nhà thì về làng. Ngày dựng nhà Rông là ngày hội của làng thường là trong tháng Mười âm lịch. Sau bài cúng tập thể đầu tiên của 8 già làng bên cái lễ có gà và 12 ché rượu cần tiếng của dàn chiêng 12 chiếc bắt đầu nổi lên tốp múa gồm 12 cô gái mặc trang phục dân tộc nhập vào cùng đội chiêng để "xoang" quanh mâm cúng khi bài cúng thứ năm bài cuối cùng kết thúc.

Nhà Rông thường dài khoảng 10m rộng hơn 4m cao 15 - 16m nhưng có những ngôi chỉ cao 7-8m... Tính đa dạng trong kiến trúc của mỗi dân tộc ở Tây Nguyên còn là ở kết cấu của ngôi nhà. Nhà Rông của người Tây Nguyên không dùng đến sắt thép. Các chỗ nối chắp đều được chặt đẽo cẩn thận rồi dùng mây lạt tre để buộc.Từng mối buộc của các dân tộc cũng khác nhau. Cầu thang lên Nhà Rông các dân tộc thường đẽo 7 đến 9 bậc. Trên đầu cầu thang của mỗi dân tộc khác nhau. Người Ba Na là hình ngọn cây rau dớn người Ja Rai là hình quả bầu đựng nước người Xê Đăng Jẻ Triêng là hình núm chiêng hay mũi thuyền có Nhà Rông trên nút đầu của cầu thang lại tạo dáng hình ngực thiếu nữ... Kể từ ngày Nhà Rông được khánh thành con trai làng chưa vợ đều phải đến đây ngủ để bảo vệ. Bởi vậy kiến trúc dân gian của nhà Rông hết sức độc đáo và mỗi dân tộc mang một kiểu cách khác nhau. Tất cả được xây dựng bằng đôi tay tài hoa bằng cả trí tuệ và sức lực của cộng đồng. Nhà Rông gắn chặt với tâm lý tình cảm và sinh hoạt xã hội tôn giáo của đồng bào Tây Nguyên. Xa nhà Rông thì nhớ đến với nhà Rông thì vui. Nhà Rông là trái tim của buôn làng đời đời không thể nào xoá nhoà trong tâm trí người Tây Nguyên.

Hai loại nhà Rông xuất hiện ở Tây Nguyên gồm nhà Rông trống (đực) và nhà Rông mái (cái). Nhà Rông trống tiếng Jrai gọi là Rông tơ nao có mái to cao chót vót. Có nhà cao đến 30m. Nhà Rông trống được trang trí rất công phu. Nhà Rông mái được gọi là Rông Ana nhỏ hơn có mái thấp. Hình thức bên ngoài và bên trong đơn giản hơn.Trên những vì kèo được trang trí những hoa văn có màu sắc rực rỡ mang tính tôn giáo thờ phụng những sự tích huyền thoại của dũng sĩ thuở xưa những thú vật được cách điệu những vật những cảnh sinh hoạt gần gũi với cuộc sống buôn làng. Nổi bật trong trang trí nhà rông là hình ảnh thần mặt trời chói sáng. Nhà rông càng to đẹp thì càng chứng tỏ buôn làng giàu có mạnh mẽ.

Nhà Rông là một trong những di sản văn hoá rất tiêu biểu gắn với lịch sử cư trú lâu đời của các dân tộc Tây Nguyên với kĩ thuật đơn giản kiến trúc khá đa dạng tạo nên vẻ đẹp đặc sắc trước hết ở kiểu dáng nó không chỉ hấp dẫn bởi kiểu dáng đẹp cùng các hình thức trang trí đặc sắc mà còn đặc biệt ở tập quán sử dụng; nó hàm chứa những giá trị tinh thần và ý nghĩa tâm linh đặc biệt vừa thiêng liêng cao quý vừa đậm đà sâu lắng trong mỗi thành viên cũng như toàn thể cộng đồng.

Nhà Rông là một thiết chế văn hóa tiêu biểu độc đáo có ý nghĩa quan trọng trong văn hóa tinh thần trong đời sống xã hội và trong tín ngưỡng tâm linh của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Nó là một di sản quí cho hôm nay và mai sau. Giữ được nhà Rông giữ được "trái tim" của làng nơi cất giữ những huyền thoại trong sử thi cổ cũng là nơi nhen nhóm lửa sáng tạo những "huyền thoại mới" đồng bào các dân tộc Tây Nguyên sẽ giữ được cho mình một đời sống tinh thần phong phú và đa dạng bắt rễ sâu vào truyền thống nhưng cũng vươn tới những giá trị mới phù hợp với xu thế phát triển đi lên của xã hội.

Theo Cinet

Thứ Tư, 3 tháng 2, 2016

Caixa Forum – những cộng hưởng cũ mới

KTNĐ – Caixa Forum không phải là điểm đến du lịch hàng đầu ở Madrid. Nó cũng không đủ lớn hay đủ hoành tráng để “ngọ nguậy” thỏa chí tạo hình. Nhưng nếu nhìn ở góc độ cải tạo và mở rộng một tòa nhà cũ thì câu chuyện của Caixa lại khá bất ngờ và đáng trân trọng.

Trước khi trở thành Trung tâm văn hóa Caixa Forum, đây là một tòa nhà cũ xây dựng từ năm 1900 và chính quyền đã quan niệm “không thể can thiệp thô bạo vào những giá trị quá khứ”.

Trong cuộc “phẫu thuật” tòa nhà hơn trăm tuổi này, các kiến trúc sư người Thụy Sỹ Jacques Herzog và Pierre de Meuron đã thay đổi phần mái bị thấm dột nặng nề và nội thất cũ bị cơi nới sai lệch.

Họ mạnh dạn “cắt bỏ” phần chân đế bằng đá hoa cương của bức tường phía trong, tạo ra ảo giác nhìn từ ngoài vào trông như tòa nhà lơ lửng ở phía trên sảnh công cộng được che giấu một cách khéo léo.

Với sự thêm vào của hai tầng trên và hai tầng hầm, các kiến trúc sư đã nhân đôi chiều cao của tòa nhà, giúp tăng diện tích hữu dụng lên hơn năm lần (khoảng 9,300m2).

Nói theo cư dân địa phương, thì những quý ông đến từ Thụy Sỹ đã “lột da” và “moi ruột” tòa nhà như xử lý một con bò mộng già nua, biến đổi lớp vỏ cũ kỹ của nó thành một “lớp da” mới phủ kim loại và gỗ ép theo một dáng vẻ khá kỳ lạ.

Cách xử lý này đã được thực hiện cẩn trọng nhưng cũng rất đột phá và đầy thông minh. Caixa Forum thuộc quyền sở hữu và điều khiển bởi Tổ chức xã hội của Lacaixa, ngân hàng chính sách lớn nhất Tây Ban Nha. Do đó, có thể thấy công năng của tòa nhà mới được dành đa số cho các chương trình mỹ thuật, âm nhạc và văn học mang tính tương tác xã hội cao.

Dù gặp khá nhiều cản trở từ những quan niệm bảo vệ di sản ở Madrid nhằm ngăn cản tiến trình đô thị hóa phá hỏng các kiến trúc cũ, nhưng hội đồng di sản địa phương đã chấp nhận dự án Caixa vì ý nghĩa đem lại lợi ích cho cộng đồng và giải pháp kiến trúc “có mới mà không phá bỏ cái cũ” này.

Tọa lạc ở giữa những con đường hẹp nằm không xa bảo tàng Prado, tòa nhà cũ bị chia cắt khỏi đại lộ Paseo del Prado bởi một trạm xăng nhỏ phía trước, nên các kiến trúc sư đã thuyết phục để chủ đầu tư mua lại trạm xăng rồi sau đó… đập bỏ.

Việc giành được khoảng “mặt tiền” quý giá này đã cho phép mở rộng sảnh công cộng, tạo nên sự liên kết với Paseo, với bảo tàng Mile (công trình được cải tạo lại bởi Alvaro Siza) và cả bảo tàng Reina Sofia do Jean Nouvel thiết kế gần đó.

Chiến lược thiết kế cơ bản ở Caixa Forum cũng giống như Barcelona Forum mà Herzog & de Meuron từng thiết kế. Các kiến trúc sư nâng tòa nhà khỏi mặt đất để tạo ra sảnh công cộng và lối vào.

Bài & Ảnh: KTS SONG NGUYÊN – KTS NHÂN HẢI

Tạp chí Kiến Trúc Nhà Đẹp – số tháng 7.2015

Những biến đổi của không gian tâm linh trong ngôi nhà Việt

KTNĐ – “Ngôi nhà Việt dành một không gian trang trọng và bề thế để thờ tổ tiên quá vãng và phải kể thêm là các khoảng không gian khác để thờ thần bản mệnh, thần bản thổ, thần bản nghiệp… và ông Táo – đệ nhất gia chi chủ, vị thần giám sát công tội của từng nhà. Thêm vào đó là các đối tượng tôn kính thuộc tôn giáo của từng gia đình.

Cơ cấu cơ bản là như vậy, song trong thực tế gia giảm không chừng, tùy thuộc vào căn duyên và hoàn cảnh cụ thể của từng trường hợp”.

1. Trong sách Đặc khảo về tín ngưỡng thờ gia thần, ông cho rằng: “Cái nhà/dương cơ của người Việt ta dành phần cho người chết coi ra hơi bị nhiều”. Đó là chuyện ngày xưa, còn bây giờ hẳn đã khác đi rồi?

– Ngày nay, căn duyên của thế nhân đã đổi khác và cái nơi chốn cư trú cũng không như xưa thế nên các không gian tâm linh trong nhà cũng gặp phải những… thách thức. Theo đó, ở cấp độ một là tồn tại hay không tồn tại; và cấp độ hai là phải đổi thay như thế nào để tiếp tục tồn tại.

2. Cụ thể về khác biệt của xưa và nay như thế nào, thưa ông?

– Khó mà đưa ra một đáp án cụ thể về việc này. Cái có thể là nêu ra được xu hướng.
Ngày xưa cuộc sống của con người lệ thuộc nhiều vào tự nhiên, do đó cuộc sống cứ như mô phỏng ý đồ của vũ trụ. Người ta thể hiện, người ta hình dung ra những mối quan hệ vô hình mà con người duy trì với tự nhiên.

Quy luật vận động của vũ trụ thế nào thì người ta dựa vào đó mà tiến hành toàn bộ hoạt động sản xuất các sản phẩm vật chất và sản phẩm tinh thần: xác lập các đối tượng thờ tự, nghi thức cúng tế/lễ hội…

Ngày nay, cuộc sống ở thôn, làng, bản, mường, ở mức độ nhiều ít khác nhau, vẫn theo mùa, nhưng ở vùng bán thành thị hay thành thị thì quy luật xã hội đã dần tách ra khỏi quy luật của tự nhiên.

Theo đó, xã hội hiện đại mất dần tính thiêng, nhưng do yêu cầu cố kết các mối quan hệ gia đình – gia tộc nên việc thờ cúng trong gia đình được duy trì một cách tự giác với những biến thái mới mẻ. Các hình thức cúng lễ tự nó là thiết chế bảo vệ sự tái sinh nhằm tái tạo hay tân trang sợi dây liên kết các thành viên gia đình – gia tộc (và thân hữu).

Điều cốt yếu không phải là sự linh thiêng/huyền bí mà là sự thiêng liêng, mang tính lịch sử – văn hóa và luân lý. Nói chung, thời hiện đại phát triển tâm thức duy lý: thiên trọng các giá trị thiêng liêng hơn các giá trị linh thiêng huyền bí.

3. Cái “nơi chốn cư trú” đã thay đổi thì các khoảnh không gian tâm linh phải thích ứng?

– Sự thích ứng thì có nhiều kiểu. Phổ biến là đưa các đối tượng thờ tự chính trong nhà (tổ tiên, cùng các đối tượng tôn kính tôn giáo của gia đình) lên tầng cao nhất, biệt lập với không gian sống và sinh hoạt của các thành viên gia đình.

Ở các căn hộ chung cư thì chọn vị trí trang trọng để đặt tủ thờ/bàn thờ tổ tiên và phía trên gắn vào tường tran thờ thần, Phật, thánh… Dưới đất đặt khám thờ thổ địa – thần tài…

Nói chung, sự thay đổi về văn hóa luôn có “độ ì” so với sự thay đổi chung, nên đến nay, đa phần thế nhân vẫn bảo thủ đủ các đối tượng thờ tự truyền thống với sự thu gọn theo phương châm “khéo co thì ấm”.

Xu hướng tích hợp các đối tượng thờ tự khác nhau vào một chỗ có từ đầu thế kỷ XX. Một giai thoại kể rằng cụ Nguyễn An Cư (ở Hóc Môn, TP.HCM) đã lập bài vị chung cho thổ địa, thần tài và ông táo, với câu đối rằng: “Ít giấy hẹp hòi thờ một chỗ/ Giúp tôi giàu có bớ ba ông” là vì vậy.

4. Và đâu là điều nổi bật của thời đại này?

– Trong thời đại được gọi toàn cầu hóa này, với sự phát triển vũ bão của các phương tiện thông tin – viễn thông thì hầu như không rẻo đất nào trên hành tinh còn trinh bạch. Dự báo từ năm 1960 của nhà giáo dục Canada Mc Luhan rằng nơi nơi sẽ là “ngôi làng thế giới” gần như đã trở thành hiện thực.

Con người hiện đại chúng ta sẽ không chỉ bắt rễ thẳng xuống đất mà bộ rễ phát triển mạnh theo bề ngang để nối kết với mạng lưới tín hiệu và các tri thức mà chúng ta có khả năng xử lý. Đặc điểm nổi bật sẽ là chân trời văn hóa sẽ không còn được xác định về mặt địa lý mà sẽ thành vấn đề chọn lựa và thói quen cá nhân.

Mỗi cá nhân đòi hỏi được khẳng định bản sắc ở nhiều mức độ, cho phép mỗi người được thừa nhận một công dân đồng thời của hành tinh lẫn công dân một dân tộc/quốc gia và thành viên của một hay có thể nhiều nền văn hóa tùy theo gốc gác huyết thống, quan điểm triết học/hệ ý thức hoặc tôn giáo mà mình tự nguyện thuộc vào đó.

Sự phi định vị văn hóa này sẽ tạo ra những hệ quả tác động đến các mô thức truyền thống, trong đó có tín ngưỡng, các đối tượng thờ tự trong ngôi nhà.

5. Ở lĩnh vực tín ngưỡng do “cố kết bền vững” của nó có lẽ chậm đổi thay hơn?

– Lĩnh vực nào cũng đổi thay, không ít thì nhiều, nổi cộm hay âm thầm. Một đối tượng thuộc tập hợp gia thần là ông địa – thần tài, từ cuối thế kỷ XIX đến nay cũng đã thay đổi. Khởi đầu, ông địa vừa là thần đất vừa là thần tài; thế nhưng đầu thế kỷ XX, khi nền kinh tế thị trường phát triển, ông địa có thêm thần tài bên cạnh để chuyên trách việc tiền bạc.

Như chúng ta biết, thần tài ở xứ ta, đã cùng tồn tại với tập hợp các thần tài lộc vốn do các nhóm di dân người Hoa thờ tự ở các đền miếu, hội quán và tư gia.

Đó là thần tài võ Triệu Công Minh, Quan Vũ; thần tài văn bao gồm Tỷ Can, Phạm Lãi (Đào Công), Tài Bạch Tinh Quân, cùng các thần tài phụ như Ngũ Lộ Tài Thần, Hắc Bạch Vô Thường và các thần Tài không chính danh, tức các thần linh không hẳn là thần tài nhưng kiêm nhiệm việc tài lộc, như Lưu Hải, Hòa Hợp Nhị Tiên…

6. Vậy thì thần tài ở nước ta ngày nay có gì khác biệt?

– Ngoài các thần tài của người Hoa, trong một hai thập kỷ gần đây là tập hợp các thần tài Nhật Bản cũng đã có mặt trong khám thờ hay kệ tủ của tiệm quán. Phổ biến có Chiêu Tài Miêu Mannekikeno, thần tài Daikoku, Daruma (đầu tượng Bồ Đề Đạt Ma cách điệu tượng trưng cho sự kiên định vượt thắng trở ngại), thần bảo hộ chợ Ebisu…

Một hướng khác là từ các quốc gia Phật giáo Nam truyền Đông Nam Á. Nổi bật là nữ thần tài Thái Lan Nangkwak cũng được một số tiệm quán thờ làm thần tài. Nangkwak là thần tài thờ tự ở Lào và Campuchia (người Khmer gọi là “Niêng Bật – Niêng Bột” – có nghĩa là “Nàng Ngoắc – Nàng Vẫy”).

Theo đó, người Việt gọi là “Bà Ngoắc” bởi hình tướng vị thần tài này là một phụ nữ, một tay giữ túi tiền/vàng và tay kia co lên vẫy ngoắc mời khách.

Cũng từ hướng này, du nhập vào xứ ta một đối tượng phù trợ tài lộc là thánh tăng Sivali.

Ngoài ra, cùng với sự phát triển của Phật giáo Mật tông, tập hợp thần tài Mật tông cũng trở nên đối tượng thờ tự thời thượng: Hắc Tài Thần (Mahakala), Hoàng Tài Thần, Bạch Tài Thần, Tài Phú Thiên Vương, Thần Tài đầu voi Ganesha (Hoan Hỉ Thiên), Cát Tường Thiên Mẫu, Ngũ Lộ Tài Thần Jambhala, Tài Nguyên Thiên Mẫu, Tài Bảo Thiên Mẫu…

7. Còn có một số “biểu tượng tài lộc” khác như sư tử, tỳ hưu…?

– Không chỉ sư tử, tỳ hưu ồn ào như “báo chí đã ghi, tivi đã nói” mà vô thiên lủng các loại linh vật phong thủy, bùa chú, tượng thần, đá phong thủy, tranh vẽ treo chỗ này, đặt chỗ kia, chọn màu này tránh màu kia… với sự xác tín rằng chúng sẽ phù hộ cho gia chủ phát tài, hay thành công trong công việc làm ăn, kinh doanh buôn bán.

Toàn cục việc thờ thần tài và các thứ hỗ trợ tài lộc thời kinh tế thị trường này trở nên đặc biệt phong phú đến mức đa tạp và đã rơi vào tình trạng “loạn thần phả”. Đây là bức tranh điển hình về tính chất hỗn dung nội – ngoại / mới – cũ trong các dạng thức văn hóa đương đại.

Xin chân thành cảm ơn ông!

Nhà nghiên cứu văn hóa HUỲNH NGỌC TRẢNG

Tạp chí Kiến Trúc Nhà Đẹp – số tháng 8.2015

Tạo cá tính cho căn hộ chung cư

KTNĐ – Nhiều gia chủ tuổi trung niên tới nay vẫn còn nhớ bộ phim Nga Số phận trớ trêu thuở trước nói về chuyện bi hài khi lạc vào những căn hộ giống hệt nhau đến từng chi tiết nhỏ. Câu hỏi đặt ra cho mỗi người sáng tạo và sử dụng căn hộ hôm nay là: tại sao không thử cá tính hóa căn hộ của mình trong phạm vi có thể?

Căn hộ chung cư, dù xây dựng đã lâu hay mới bàn giao gần đây, cao cấp hay bình dân, cũng đều tự mang trong mình những khống chế về cấu trúc xây dựng, chiều cao thông thủy, quy định kỹ thuật và giải pháp ngăn chia… khác với nhà ở riêng lẻ.

Sự sáng tạo mang dấu ấn cá nhân, nét độc đáo của mỗi căn hộ do đó ít nhiều chịu ràng buộc, đòi hỏi giải pháp nội thất phải đi theo biện pháp thi công, vật liệu, ánh sáng… có tính gò bó hơn khi xử lý không gian biệt thự hay nhà phố.

“Cái khó ló cái khôn”, trong một số căn hộ, dấu ấn cá nhân được thể hiện qua những góc xếp đặt nho nhỏ, những mảng miếng trang trí hay xử lý vật dụng mà chủ nhân cũng như nhà thiết kế có thể xoay xở được. Ít ra, sự sáng tạo mang tính riêng này đủ làm nên khác biệt trong cái chung vốn có.

Xét về cấu trúc và không gian cụ thể, việc tạo dấu ấn riêng biệt có thể nhắm đến mọi đối tượng, miễn sao ít phải tác động nhiều vào phần cứng, đó là:

• Không gian: thông thường phòng khách, phòng ngủ (nhất là phòng trẻ em), nơi sinh hoạt chung là những vị trí dễ bộc lộ các sở thích riêng và có thể tạo dấu ấn cá nhân qua cách trang trí. Cũng do thói quen “tốt khoe xấu che”, việc đầu tư vào mảng trang trí nơi phòng khách sẽ dễ được chấp nhân hơn là trong… phòng tắm của căn hộ.

• Trần: khi chiều cao trần và dầm đà bê tông không đổi, việc hạ trần hoặc lộ kết cấu, dùng đường ống kỹ thuật làm giải pháp trang trí, thay đổi màu sơn và tấm ốp trần… sẽ tạo thành điểm nhấn trên cao, thay vì cứ đóng phẳng đều một dạng trần đơn điệu.

• Tường: là thành phần dễ tạo hình phong phú nhất và cũng được tiếp xúc hằng ngày trong sinh hoạt nhiều nhất. Các dạng vách đa năng kết hợp tủ, bình phong, lam che chắn… nếu chịu nhấn nhá sẽ làm nên nét riêng độc đáo.

Vẽ lên tường hoặc dùng thủ pháp tạo bề mặt nhờ vật liệu ốp nhẹ và hiện đại như giấy dán, kính màu, tranh 3D… cũng giúp những mảng tường trở nên ấn tượng hơn.

• Trang trí và vật dụng: những góc sưu tập cá nhân, góc xếp đặt và chế tác vật dụng khác biệt có thể giúp căn hộ thoát khỏi sự đơn điệu quen mắt.

Cần lưu ý tính an toàn cho trẻ em trong xử lý góc cạnh, tránh trơn trượt trên sàn và dùng khung kính hay gương có tiết chế.

Sự thay đổi về màu sắc vật dụng theo sở thích cá nhân vừa tạo ấn tượng vừa góp phần thay đổi khối tích không gian thực, rất cần thiết nếu muốn tạo điểm nhấn và gia tăng cá tính riêng.

Bài: KTS KHANG HẠNH
Ảnh: MINH KIỆT

Tạp chí Kiến Trúc Nhà Đẹp – số tháng 10.2015

Đăng ký: Bài đăng ( Atom )